Η “Λερναία Ύδρα” του στασιμοπληθωρισμού
Μια πληθώρα ταυτόχρονων αρνητικών εξελίξεων έχει μειώσει την πραγματική αξία του χρήματος και επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη στις προηγμένες οικονομίες και στις αναδυόμενες αγορές. Για πρώτη φορά, εδώ και πολλές δεκαετίες, στρατιωτικές συγκρούσεις μεγάλης κλίμακας διαταράσσουν το παγκόσμιο εμπόριο στον υπερθετικό βαθμό. Ως γνωστόν, ο πόλεμος ανεβάζει την τιμή της ενέργειας, των βιομηχανικών μετάλλων, των τροφίμων, των λιπασμάτων κλπ., ενώ οι οικονομικές κυρώσεις είναι από τη φύση τους στασιμοπληθωριστικές. Παράλληλα, ο κυβερνοπόλεμος μπορεί να προκαλέσει σοβαρές διακοπές στην παραγωγή, ενώ η επίτευξη ασφάλειας στον κυβερνοχώρο προϋποθέτει κόστη, τα οποία εταιρείες και κυβερνήσεις τελικά θα μετακυλίσουν στους φορολογούμενους.
Τα νέα δρακόντεια lockdown σε μεγάλους οικονομικούς κόμβους της Κίνας λόγω Covid-19 προκαλούν επιπλέον διακοπές στις ροές της εφοδιαστικής αλυσίδας και συμφόρηση στις μεταφορές. Η διαφαινόμενη υποχώρηση της παγκοσμιοποίησης και η επιστροφή σε διάφορες μορφές προστατευτισμού κατακερματίζουν την παγκόσμια οικονομία. Όσο μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής προέρχεται από χώρες χαμηλότερου ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος, τόσο περιορίζεται η παγκόσμια υιοθέτηση καλύτερων ή φθηνότερων τεχνολογιών και αυξάνεται το τελικό κόστος για τους καταναλωτές. Υφεσιακές είναι και οι πολιτικές απόσυρσης του “φθηνού χρήματος” από τις Κεντρικές Τράπεζες.
Πέραν των πρόσφατων γεωπολιτικών εξελίξεων, μια σειρά άλλων παραγόντων μεσοπρόθεσμης φύσης επιδεινώνει τα φαινόμενα στασιμοπληθωρισμού:
1. Η δημογραφική γήρανση αυξάνει τα δημοσιονομικά ελλείμματα και μειώνει τους ρυθμούς αύξησης του ΑΕΠ.
2. Οι μεγάλες ανισότητες εισοδήματος και πλούτου μπορούν να προκαλέσουν ισχυρές κοινωνικές αντιδράσεις, υψηλότερες δημοσιονομικές δαπάνες για τη στήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και συνεπώς μια νέα πληθωριστική σπείρα μισθών-τιμών.
3. Μετά και τον κορωνοϊό, ο ελλοχεύων κίνδυνος μίας νέας υγειονομικής κρίσης θα αύξανε περαιτέρω τα δημοσιονομικά ελλείμματα και θα υποκινούσε νέες προστατευτικές πολιτικές.
4. Η κλιματική αλλαγή, η οποία διαταράσσει την οικονομική δραστηριότητα, προκαλώντας φαινόμενα όπως οι ξηρασίες που βλάπτουν τις καλλιέργειες, καταστρέφουν τις σοδειές και αυξάνουν τις τιμές των τροφίμων, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας κλπ. Όσο οι ανεπαρκείς επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν μπορούν ακόμη να αντισταθμίσουν την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων και τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, οι απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας θα είναι αναπόφευκτες, ενώ θα αυξάνεται και η τιμή των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται για καθαρές τεχνολογίες, όπως ηλιακοί συλλέκτες, μπαταρίες για ηλεκτρικά οχήματα κλπ.
Καμία οικονομική οντότητα δεν επιθυμεί μία νέα επίμονη οικονομική ύφεση, έναν ιστορικά υψηλό πληθωρισμό, πόσο μάλλον έναν ταυτόχρονο συνδυασμό των δύο. Θα υπάρξει άραγε και πότε αποτελεσματική πολιτική βούληση αντιμετώπισης της εν εξελίξει στασιμοπληθωριστικής πραγματικότητας; Η συνέχεια επί της οθόνης…
Γράφημα: Η συγχρονισμένη άνοδος πληθωρισμού και ανεργίας στις ΗΠΑ φέρνει μνήμες της δεκαετίας του ’70 (πηγές: Στατιστική Υπηρεσία και Ομοσπονδιακή Τράπεζα ΗΠΑ).
* Οικονομολόγος και διαχειριστής χαρτοφυλακίου, πιστοποιημένος από τις Επιτροπές Κεφαλαιαγοράς Κύπρου και Ελλάδος (thetradingstrategist@yahoo.com)
Πέτρος Στεριώτης (Χρηματιστής) Petros Steriotis 