Τα επιτόκια “προάγγελος” και άλλων διεθνών κρίσεων;
Τη στιγμή που οι πληθωριστικές πιέσεις συμπιέζουν τις εκτιμήσεις για τα εταιρικά κέρδη και η αύξηση των επιτοκίων δανεισμού προκαλεί ασφυξία στην οικονομία, οι επενδυτικές αγορές συνεχίζουν να σημειώνουν αναταράξεις. Ο αντίκτυπος της πολεμικής σύρραξης στην Ουκρανία έγινε ιδιαίτερα αισθητός στις τιμές των εμπορευμάτων. Είχαν προηγηθεί οι κλυδωνισμοί στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, απότοκοι των δυσλειτουργιών που προκάλεσε η πανδημία και οι τελευταίοι μήνες της “επιστροφής στην κανονικότητα”.
Τα “χτυπήματα” που δέχεται η αγορά ομολόγων το τελευταίο διάστημα είναι ανελέητα. Οι αποδόσεις των διεθνών ομολόγων αναφοράς, τα οποία καθορίζουν τον τόνο στις παγκόσμιες αγορές “σταθερού εισοδήματος”, σημειώνουν νέα υψηλά για τον τρέχοντα οικονομικό κύκλο (σε αντίστοιχα χαμηλά υποχωρούν οι τιμές). Μία τέτοια εκτίναξη των αποδόσεων (με αντίστοιχη πτώση των ομολογιακών τιμών) θα μπορούσε να τρέξει γρηγορότερα από το “σύνηθες” των τελευταίων δεκαετιών.
Από διαγραμματικής άποψης, το πλαγιοπτωτικό κανάλι στο οποίο έχουν “παγιδευτεί” οι αποδόσεις των δεκαετών αμερικάνικων ομολόγων τα τελευταία σαράντα περίπου χρόνια, θα μπορούσε να “απειληθεί” και να γίνει το πρώτο κομμάτι στο”παζλ” σκασίματος της (από πολλούς θεωρούμενης ως) «φούσκας» της αγοράς ομολόγων.
Η χρονική διάρθρωση επιτοκίων
Με όλα αυτά, τα αμερικάνικα ομόλογα διετούς διάρκειας “πληρώνουν” αποδόσεις ίδιες σχεδόν με αυτές των αντίστοιχων δεκαετών, κάτι το οικονομικά “παράδοξο”, δεδομένου του μεγαλύτερου χρονικού ορίζοντα και του υψηλότερου ρίσκου τιμής και αποπληρωμής που ενέχουν τα τελευταία.
Τι συμβαίνει στην πράξη όταν η διαφορά (spread) δεκαετών/διετών ομολόγων υποχωρεί προς το μηδέν; Όπως έχει δείξει η οικονομική Ιστορία, μία τέτοια εξέλιξη θεωρητικά προμηνύει ύφεση ή έστω βραδύτερη οικονομική ανάπτυξη εντός του επόμενου εξάμηνου/δωδεκάμηνου. Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν αλάνθαστοι προπομποί-δείκτης μίας ύφεσης και όλα τα ενδεχόμενα είναι πιθανά. Για παράδειγμα, η πτώση του spread το 2019 δεν θα μπορούσε να προβλέψει την έλευση της υγειονομικής κρίσης. Επίσης, Κεντρικές Τράπεζες και κυβερνήσεις είναι δύσκολο να “ανεχθούν” μία ακόμη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, μετά την “περιπέτεια” των 2 τελευταίων ετών. Στο “οπλοστάσιο” τους έχουν νέες μορφές προγραμμάτων νομισματικής χαλάρωσης και αυξήσεις των δημοσιονομικών δαπανών, αντίστοιχα, με το “μακρύ χέρι” τους να ανταγωνίζεται τρόπον τινά το “αόρατο χέρι” της Αγοράς.
Μέσω των κινήσεων στις καμπύλες επιτοκίων, πάντως, οι επενδυτές πέρασαν προς τις Κεντρικές Τράπεζες το “μήνυμα” ότι οι τελευταίες έχουν καθυστερήσει να καταπολεμήσουν τον πληθωρισμό. Ως γνωστόν, ο αντίκτυπος των όποιων δράσεων νομισματικής πολιτικής αρχίζει να αποφέρει “καρπούς” με κάποια “χρονοκαθυστέρηση”, πόσο μάλλον εν μέσω του εν εξελίξει “αχαρτογράφητου” γεω-οικονομικού περιβάλλοντος.
Άραγε θα επιβεβαιωθούν οι κακοί οιωνοί της καμπύλης των επιτοκίων; Μέσω των συνεπειών της διάχυσης (spillover effects) και της επιδείνωσης στη διάθεση ανάληψης ρίσκου, οι επιπτώσεις για όλες τις Οικονομίες και Αγορές είναι προφανείς. Από την άλλη, εάν τα γεωπολιτικά “ηρεμήσουν”, εαν οι εφοδιαστικές αλυσίδες αποκατασταθούν και εαν ο πληθωρισμός αρχίσει να υποχωρεί, οι Κεντρικές Τράπεζες θα έχουν ήδη ομαλοποιήσει (δηλαδή απομακρύνει από το 0%) τα επιτόκια παρέμβασης, καθώς και μικρύνει το μέγεθος των (αλόγιστα) τεράστιων ισολογισμών τους. Έτσι θα έχουν αποκτήσει επαρκή ευελιξία για να αντιμετωπίσουν μια πιθανή επόμενη μελλοντική ύφεση που “παραμονεύει κάπου στη γωνία”.
Σε αυτό το απαιτητικό μακροοικονομικό και νομισματικό περιβάλλον, οι οικονομικές μονάδες θα πρέπει εφεξής να αναπροσαρμόζουν ταχύτερα τις εκτιμήσεις τους σχετικά με την πορεία του πληθωρισμού. Τα επόμενα βήματα των νομισματικών Αρχών θα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Οικονομία ολόκληρης της Ευρωζώνης, της Κύπρου και της Ελλάδος. Εκτιμούμε ότι θα συνεχίσουν να παρουσιάζονται σπουδαίες ευκαιρίες σε όσους δεν θα λαμβάνουν επενδυτικές αποφάσεις “μυωπικά” και μόνον βάσει της πολεμικής ή πληθωριστικής ειδησεογραφίας της ημέρας, αλλά κοιτώντας τη ροπή των “τεκτονικών πλακών” του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
* Οικονομολόγος και διαχειριστής χαρτοφυλακίου, πιστοποιημένος από τις Επιτροπές Κεφαλαιαγοράς Κύπρου και Ελλάδος (thetradingstrategist@yahoo.com)
Πέτρος Στεριώτης (Χρηματιστής) Petros Steriotis 